Grammatica Archives - Baozi TV

Category Archives for Grammatica

Chinese Grammatica voor Beginners

Chinese Grammatica voor Beginners

Chinese Grammatica voor Beginners

Goed nieuws! Chinees is dan misschien wel moeilijk als het gaat om het schrijven of de uitspraak, maar de basisgrammatica van het Mandarijn is helemaal niet zo moeilijk! Natuurlijk zijn er wel een paar grammatica regels waar je je aan moet houden. In dit artikel leer je de basisregels van de grammatica van het Mandarijn om je een goed eindje opweg te helpen.  

Begin bij het begin

Een goed begin is het halve werk! En dat geldt zeker voor het leren van het Mandarijn. Als je goed Chinees wilt leren spreken, lezen en schrijven is het belangrijk dat je eerst de basis goed onder de knie hebt. Weet je eigenlijk al iets over de achtergrond van het Chinees? Heb je de Pinyin al geleerd? Weet je al in welke volgorde je karakters moet schrijven? Dan ben je klaar voor de volgende stap! De grammatica van het Mandarijn is dus niet zo heel moeilijk. Als je de regeltjes kent kun je het al snel toepassen in de praktijk. Probeer eens de woorden uit de voorbeelden in dit artikel te vervangen voor andere Chinese woorden die je al kent.

Mandarijnse zinsstructuur in het kort

Misschien weet je al hoe zinsbouw in het Chinees gaat omdat je dit Baozi TV artikel hebt gelezen, of misschien is dit nog nieuw voor je. Hoe dan ook moet je altijd blijven herhalen! Ik spreek uit eigen ervaring als ik zeg dat herhaling, bij het leren van Chinees, de sleutel tot succes is! Hoe worden zinnen ook alweer opgebouwd in het Mandarijn?

Tegenwoordige tijd

Zinsbouw in het Chinees gaat hetzelfde als zinsbouw in het Nederlands, namelijk: onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp. Eitje dus! Kijk maar eens naar onderstaand voorbeeld. Misschien kun je ook al wel zelf een zin proberen te maken met een ander lijdend voorwerp. Bijvoorbeeld: 包子 bāozi gestoomd broodje.

Zinsbouw in het Chinees gaat hetzelfde als zinsbouw in het Nederlands, namelijk: onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp.

Bijvoorbeeld: Ik eet soep = 我 wǒ (ik) 吃 chī (eet) 汤 tāng (soep).

Als je een tijdsbepaling wilt toevoegen, komt deze in het Chinees voor het werkwoord. Dan wordt de zinsbouw: onderwerp – tijd – werkwoord – lijdend voorwerp.

Bijvoorbeeld: Ik eet vandaag soep = 我 wǒ (ik) 今天 jīntiān (vandaag) 吃 chī (eet) 汤 tāng (soep).

De tijd komt in het Chinees dus op een andere plaats in de zin dan in het Nederlands. Hier moet je dus goed opletten, want het zal niet vanzelf gaan. Chinezen hechten er minder belang aan om tijd uit te drukken in een zin dan wij Nederlanders. Tijd moet vaak afgeleid worden uit de context. 

Verleden tijd

Het werkwoord verandert in de verleden tijd niet. Daar hoeven we ons dus niet druk over te maken. Dit kan in het begin wat verwarrend zijn voor ons als Nederlanders. Voor ons is het uitdrukken van een tijd in de zin heel belangrijk. In het Chinees moet je dit echter loslaten. Je kunt de tijd niet ontdekken aan de vorm van het werkwoord. Je moet de tijd ontdekken uit de context.

Bijvoorbeeld:

Gisteren at ik soep = 我 wǒ (ik) 昨天 zuótiān (gister) 吃 chī (eet) 汤 tāng (soep).

Morgen eet ik soep = 我 wǒ (ik) 明天 míngtiān (morgen) 吃 chī (eet) 汤 tāng (soep)

Belangrijk: Het werkwoord voor eten is: 吃 chī. Het werkwoord verandert in het Chinees niet, in welke tijd je het ook gebruikt.

Vraagwoorden

Ook vraagwoorden vallen onder de grammatica van het Mandarijn. In het Mandarijn kun je namelijk niet zoals in het Nederlands de zinsvolgorde aanpassen. Als je in het chinees een vraag wilt stellen hoef je alleen maar een vraagpartikel aan het einde van de zin te plakken, zonder de zinsvolgorde te veranderen. Een partikel is los woord dat een grammaticale functie met zich mee draagt. Een vraagpartikel is dus een woord dat een normale zin tot een vraagzin kan maken. Er zijn meerdere vraagwoorden in het Mandarijn die je aan het einde van een zin kunt plakken om de zin in een vraagzin te veranderen. Het standaard vraagpartikel in het Chinees is: 吗 ma (neutrale toon).

Bijvoorbeeld:

De vraag Eet ik vandaag soep? is in het Chinees: wǒ (ik) jīntiān (vandaag) chī (eet) tāng (soep) ma?

Eet jij morgen soep? 你明天吃汤吗 nǐ (jij) míngtiān (morgen) chī (eet) tāng (soep) ma?

Als je in de voorbeelden hierboven het vraagwoord weg zou laten heb je alsnog een correcte zin. Het is alleen geen vraag meer, maar een verklaring. 

Hoe kaats je een vraag terug?

Het Chinees heeft een heel handig woordje om een vraag terug te kaatsen, namelijk 你呢 nǐ ne. Dit betekent: en jij? Dit kun je eigenlijk bijna altijd vragen. Je kunt 你 ook vervangen voor 他 tā hij, 她 tā zij, 我 wǒ ik。Misschien heb je het artikel over jezelf voorstellen in het Chinees al gelezen. Dan kun je onderstaand voorbeeld waarschijnlijk al helemaal begrijpen.

Bijvoorbeeld:

我很好, 你呢? Wǒ hěn hǎo, nǐ ne? Met mij gaat het goed, en met jou?

我是荷兰人,她呢?Wǒ shì hélánrén, nǐ ne? Ik ben een Nederlander, en jij?

Het woordje 呢 kan gebruikt worden achter elk zelfstandig naamwoord en achter alle namen. Het is dus een woord dat gebruikt kan worden om iets te vragen over het object waar het achter staat. Het is dus eigenlijk de Chinese equivalent van ‘en hoe zit het met…?’. 呢 is al een vraagwoord van zichzelf, dus je hoeft er geen 吗 meer achter te plakken.

Wat?!?

‘Wat’ vind ik persoonlijk een heel fijn woord en ik gebruik het misschien wel meer dan honderd keer per dag. Een ‘must learn’ in het Chinees dus. Je kunt het in allerlei contexten gebruiken. Als je verbaasd bent: waaat? Of als je boos bent: wat? Als je niet weet wat iets is: wat? Of als je iemand niet kunt verstaan: wat? De hamvraag is dus: wat is wat in het Chinees?

Wat
什么
shénme
什么 is dus net als het woord 呢 een vraagwoord op zich. Je hoeft er dus geen 吗 meer achter te plakken. Het wordt hetzelfde gebruikt als het Nederlandse woord ‘wat’. Je kunt het achter een zin plakken, maar je kunt het ook gewoon los gebruiken.

Bijvoorbeeld:

你吃什么?
nǐ chī shénme?
Wat eet jij?

她说什么?
tā shuō shénme?
Wat zegt zij?/Wat zei zij?

Belangrijk:
Het werkwoord voor praten is: 说 shuō

Werkwoorden

Als je denkt aan grammatica van het Mandarijn, dan denk je natuurlijk ook aan werkwoorden. Zoals we al eerder zagen veranderen werkwoorden niet als ze in een andere tijd komen te staan. Ook blijven werkwoorden in Chinese grammatica onveranderd, ongeacht of het onderwerp in meervoud of enkelvoud is. Met alleen een onderwerp en een werkwoord kun je al een correcte korte zin maken. Zinnen maken in het Chinees is dus super makkelijk, je moet alleen wel de woorden te kennen.

Vier Chinese werkwoorden die je MOET kennen

Zodat je alvast een vliegende start kunt maken met het leren van Chinees zijn hier vier werkwoorden die je veel zult gebruiken. Let goed op de uitspraak en de tonen van de woorden en probeer er alvast wat zinnen mee te maken.

1. 是 shì zijn

Voorbeeld voor 是:

我是荷兰人
wǒ shì hélánrén
Ik ben een Nederlander

我是老师
wǒ shì lǎoshī
Ik ben docent

我是桑娜
wǒ shì sāngnà
Ik ben Sanne

2. 有 yǒu hebben

Voorbeeld voor 有:

她有朋友吗?
tā yǒu péngyou ma?
Heeft zij vrienden?

我有汤
wǒ yǒu tāng
Ik heb soep

你有什么汤呢?
nǐ yǒu shénme tāng ne?
En wat heb jij voor soep?

3. 在 zài zich bevinden

Nummer 3 ‘在 zài zich bevinden‘ lijkt misschien in eerste instantie een vreemde eend in de bijt. Maar dit woord wordt heel vaak gebruikt in het Chinees. Het wordt namelijk altijd gebruikt om aan te geven dat iets ergens is, vaak in combinatie met een plaats. We hebben geen directe vertaling voor dit woord in het Nederlands, maar het komt overeen met het Nederlandse werkwoord ‘zijn’ + een voorzetsel. Kijk maar eens naar de voorbeelden.

Voorbeeld voor 在:

你在吗?
nǐ zài ma?
Ben je er?

我在
wǒ zài
Ik ben er

我在荷兰
wǒ zài hélán
Ik ben in Nederland

4. 想 xiǎng willen

Voorbeeld voor 想:

你想什么?
nǐ xiǎng shénme?
Wat wil je?

他想吃什么?
tā xiǎng chī shénme?
Wat wil hij eten?

我想吃汤
wǒ xiǎng chī tāng
Ik wil soep eten

Woordenlijst

Wat heb je in dit artikel allemaal geleerd? Naast de basis grammatica regels van het Mandarijn heb je ook al best wel wat woorden en zinnen geleerd! Hier is een overzicht van alle tot nu toe geleerde woorden en nog een paar voorbeeldzinnen om mee te oefenen.

  • 吃 chī eten (ww)
  • 包子 bāozi gestoomd broodje
  • 今天 jīntiān vandaag
  • 昨天 zuótiān gister
  • 明天 míngtiān morgen
  • 吗 ma vraagwoord
  • 呢 ne vraagwoord
  • 什么 shénme wat (vraagwoord)
  • 是 shì zijn (ww)
  • 有 yǒu hebben (ww)
  • 在 zài zich bevinden (ww)
  • 想 xiǎng willen (ww)
  • 说 shuō praten (ww)
  • 汤 tāng soep
  • 老师 lǎoshī docent
  • 荷兰 hélán Nederland
  • 人 rén mens(en)
  • 朋友 péngyǒu vriend(en)

Voorbeeldzinnen:

你今天想吃什么?Nǐ jīntiān xiǎng chī shénme? Wat wil je vandaag eten?
老师说什么?Lǎoshī shuō shénme? Wat zei de docent?
我朋友是荷兰人,他是老师。Wǒ péngyǒu shì hélán rén, tā shì lǎoshī. Mijn vriend is een Nederlander, hij is een docent.
你想说什么? Nǐ xiǎng shuō shénme? Wat wil je zeggen?
我想吃包子,你呢?你想吃什么? Wǒ xiǎng chī bāozi, nǐ ne? Nǐ xiǎng chī shénme? Ik wil gestoomde broodjes eten, en jij? Wat wil jij eten? 

En hoe nu verder? 

Heb je de grammatica van het Mandarijn onder de knie? Dan kun je nu verder met het leren van nieuwe woorden, zodat je nog meer zinnen kunt gaan maken. Onderschat niet hoe belangrijk de Pinyin is bij het leren van nieuwe woorden. Hoe beter je de Pinyin kent, hoe beter je uitspraak, en hoe meer de Chinezen onder de indruk zullen zijn van je Chinees. Doordat ik zelf het Pinyin alfabet en de tonen altijd heel serieus heb genomen heb ik nu totaal geen moeite meer met de Chinese uitspraak en kan ik vloeiend Chinees praten. Nu is het aan jou. Succes! Houdt vooral ook de baozitv.nl website in de gaten voor nieuwe lessen Chinees!

Hoe je Eten Kunt Bestellen in het Chinees

Hoe je Eten Kunt Bestellen in het Chinees

Hoe je Eten Kunt Bestellen in het Chinees

Een ding dat je zeker veel zult doen als je in China bent is eten bestellen. China is zo rijk aan heerlijke gerechten, streetfood en bijzondere ingrediënten. Maar als je deze heerlijkheden wilt bestellen, dan moet je natuurlijk wel in het Chinees kunnen zeggen wat je wilt. Hoe zeg je het werkwoord ‘willen’ in het Chinees? Hoe zeg ik dat ik geen vlees wil eten in het Chinees? Je leert het allemaal in dit artikel!

Mandarijnse zinsstructuur in het kort

Misschien weet je al hoe zinsbouw in het Chinees gaat omdat je dit Baozi TV artikel hebt gelezen, of misschien is dit nog nieuw voor je. Hoe dan ook moet je altijd blijven herhalen! Ik spreek uit eigen ervaring als ik zeg dat herhaling, bij het leren van Chinees, de sleutel tot succes is! Hoe worden zinnen ook alweer opgebouwd in het Mandarijn?

Tegenwoordige tijd

Zinsbouw in het Chinees gaat hetzelfde als zinsbouw in het Nederlands, namelijk: onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp. Eitje dus!

Bijvoorbeeld: Ik eet gestoomde broodjes = 我 wǒ (ik) 吃 chī (eet) 包子 bāozi (gestoomd broodje).

Als je een tijdsbepaling wilt toevoegen, komt deze in het Chinees voor het werkwoord. Dan wordt de zinsbouw: onderwerp – tijd – werkwoord – lijdend voorwerp.

Bijvoorbeeld: Ik eet vandaag gestoomde broodjes = 我 wǒ (ik) 今天 jīntiān (vandaag) 吃 chī (eet) 包子 bāozi (gestoomd broodje).

Verleden tijd

Het werkwoord verandert in de verleden tijd niet, daar hoeven we ons dus niet druk over te maken. Dit kan in het begin wat verwarrend zijn voor ons als Nederlanders. Voor ons is het uitdrukken van een tijd in de zin heel belangrijk. In het Chinees moet je dit echter loslaten. Je kunt de tijd niet ontdekken aan de vorm van het werkwoord. Je moet de tijd ontdekken uit de context.

Bijvoorbeeld:

Gisteren at ik rijst = 我 wǒ (ik) 昨天 zuótiān (gister) 吃 chī (eet) 米饭 mǐfàn (rijst).

Morgen eet ik rijst = 我 wǒ (ik) 明天 míngtiān (morgen) 吃 chī (eet) 米饭 mǐfàn (rijst).

Belangrijk: Het werkwoord voor eten is: 吃 chī. Het werkwoord verandert in het Chinees niet, in welke tijd je het ook gebruikt.

Ik wil… in het Chinees

Dit is misschien wel een van de belangrijkste woorden in het Chinees. Als ik 1 ding moet noemen dat ik mis aan China, dan noem ik het eten. Ik wil zo graag weer echte Chinese dumplings eten, ik wil Chinese soep eten, en ik mis het heerlijke zoete en sappige fruit van China. Zorg dus dat je goed weet hoe je eten moet bestellen, zodat je al deze lekkernijen niet misloopt als je in China bent. Het werkwoord willen in het Chinees is: 想 xiǎng.

Het werkwoord voor willen in het Chinees is: 想 xiǎng

Eten

Eerder zagen we al hoe je een Chinese zin moet samenstellen. Laten we dat nu proberen met het (hulp)werkwoord voor willen in het Chinees, met een heerlijk Chinees gerecht als lijdend voorwerp.

Chinese dumplings

Chinese 饺子is mijn lievelings gerecht! Het zijn kleine deegpakketjes met een lekkere vulling. Er zijn heel veel verschillende soorten vullingen. Je kan in een restaurant vaak zelf kiezen welke vulling je wilt. Dit kan zowel met vlees als vegetarisch zijn. De dumplings komen gestoomd, gebakken, gekookt of gefrituurd.

Bijvoorbeeld:

我想吃饺子

wǒ xiǎng chī jiǎozi

Ik wil Chinese dumplings eten
(letterlijk: Ik – wil – eten – Chinese dumplings)

Vlees

Het Chinese woord voor vlees is: 肉 ròu. Als je dus wilt zeggen ik wil vlees eten in het Chinees, zeg je:

Bijvoorbeeld:

我想吃肉

wǒ xiǎng chī ròu

Ik wil vlees eten
(letterlijk: Ik – wil – eten – vlees)

Kun je de twee bovenstaande voorbeelden ook combineren?

Bijvoorbeeld:

我想吃肉饺子

wǒ xiǎng chī ròu jiǎozi

Ik wil vlees dumplings eten
(letterlijk: Ik – wil – eten – vlees dumplings)

Hmm… Ik krijg er honger van. 

Kopen

China is zo fijn als het aankomt op straatleven. Je kunt alles wat je maar kunt bedenken kopen op straat. Soms hebben ze speciale markthallen waar veel kooplieden samenkomen, en soms zitten mensen gewoon op de stoep met vers geoogste groenten, verschillende soorten gedroogde noedels, of stapels goedkope plastic producten. Ook kun je (vaak tot diep in de nacht) allerlei soorten streetfood kopen. Hoe zeg je dus: ik wil … kopen? in het Chinees? Het (hulp)werkwoord voor kopen is: 买 mǎi. 

Het werkwoord voor kopen is: 买 mǎi. 

Bijvoorbeeld:
我想买水果
wǒ xiǎng mǎi shuǐguǒ
Ik wil fruit kopen
(letterlijk: ik – wil – kopen – fruit)

我想买肉
wǒ xiǎng mǎi ròu
Ik wil vlees kopen
(letterlijk: ik – wil – kopen – vlees)

Herrinner je nog hoe de uitspraak gaat in het Chinees? Let hier ook goed op de Toon Sandhi.

Dit/dat

Als je even niet weet hoe je iets noemt in het Chinees, of je kunt de menukaart niet lezen, dan is het altijd handig om gewoon de kunnen wijzen en zeggen: ik wil dit of ik wil dat. Hoe zeg je dit nou goed in het Chinees?

Dit = 这个 zhège
Dat = 那个 nàge
Bijvoorbeeld:
我想吃这个
wǒ xiǎng chī zhège
Ik wil dit eten
(letterlijk: Ik – wil – eten – dit)

我想买那个
wǒ xiǎng mǎi nàge
Ik wil die kopen
(letterlijk: Ik – wil – kopen – die)

Dit kun je ook combineren met de bovenstaande geleerde dingen. Als je bijvoorbeeld in een 饺子restaurant bent en je ziet een plaatje van een gebakken 饺子, maar je weet de naam niet in het Chinees, kun je zeggen:

我想吃这个饺子
wǒ xiǎng chī zhège jiǎozi
Ik wil deze dumplings eten
(letterlijk: ik – wil – eten – deze – dumplings`

Ik wil niet…in het Chinees

Het is natuurlijk ook belangrijk dat je weet hoe je moet zeggen dat je iets niet wilt in het Chinees. Vooral in de grotere steden proberen mensen je regelmatig iets aan te smeren. Je kunt dan het beste zelfverzekerd en recht voor z’n raap zeggen dat je hun product niet wilt kopen. Anders blijven ze terugkomen en blijven ze het proberen. Ook is het handig als je bijvoorbeeld geen koriander in je eten wilt. Koriander is zeer gebruikelijk in de Chinese keuken, maar veel westerlingen vinden het ontzettend vies. Hoe zeg je nou dat je iets niet wilt in het Chinees?

Het Chinese woord voor nee/niet is 不 bù. Dit komt voor het woord dat je wilt ontkennen. In het geval van willen wordt het dus 不想 bù xiǎng niet willen.

Bijvoorbeeld:
我不想
wǒ bù xiǎng
Ik wil het niet
(letterlijk: ik – niet – willen)

Eten

Het woord voor niet willen in het Chinees is dus: 不想. Als je dit in een Chinese zin wilt zetten komt het voor het hoofdwerkwoord en achter het onderwerp. Het Chinese woord voor koriander is: 香菜 xiāngcài. Als je wilt zeggen: Ik wil geen koriander eten zeg je dus:

我不想吃香菜
wǒ bù xiǎng chī xiāngcài
(letterlijk: ik – niet – willen – eten – koriander

Ik hoef je niet leren hoe je zegt dat je geen Chinese dumplings wilt eten, want dit komt natuurlijk nooit voor. Meer dumplings meer beter! Toch kun je natuurlijk elk gerecht, elk ingredient of elk kruid noemen op de plaats van het lijdend voorwerp. De rest van de zin verandert niet, ook niet als het lijdend voorwerp in het meervoud is of als de zin in de verledentijd staat.

Bijvoorbeeld:
我昨天吃包子,我今天不想吃包子
Wǒ zuótiān chī bāozi, wǒ jīntiān bù xiǎng chī bāozi
Ik heb gisteren gestoomde broodjes gegeten, ik wil vandaag geen gestoomde broodjes eten.
(letterlijk: ik – gisteren – eten – gestoomde broodjes, ik – vandaag – niet – willen – eten – gestoomde broodjes)

Zoals je kunt zien blijft de zinsvolgorde altijd het zelfde in het Chinees: Onderwerp – tijdsbepaling – ontkenning -(hulp)werkwoord – lijdendvoorwerp.

Hoe bestel je vega in het Chinees?

Chinezen houden van vlees. China wordt de laatste tijd heel snel steeds rijker. Een aantal jaar terug hadden de meeste Chinezen het nog niet zo breed en konden ze dus niet altijd vlees betalen. Nu de Chinese economie in een razend tempo groeit maken de Chinezen er volop gebruik van en eten ze elke dag wel vlees of vis. Toch komen er ook steeds meer vegetarische restaurants op de markt. Je moet misschien even goed zoeken, maar ze zijn er weldegelijk. Je kunt natuurlijk altijd zeggen dat je geen vlees eet of dat je vegetarisch bent. Dan kan de kok het gerecht zonder vlees bereiden.

Bijvoorbeeld:
我不想吃肉
wǒ bù xiǎng chī ròu
Ik wil geen vlees eten
(letterlijk: ik – niet – willen – eten – vlees)

我不吃肉
wǒ bù chī ròu
Ik eet geen vlees
(letterlijk: ik – niet – eten- vlees)

Hoe zeg je: Ik ben vegetariër in het Chinees?
吃素
wǒ chī sù
(letterlijk: ik – eet – vegetarisch)

kopen

Misschien kun je al wel raden hoe je in het Chinees zegt: ik wil dat niet kopen. Ik gebruikte dit zinnetje vaak om straatverkopers af te schudden, maar je kunt het natuurlijk ook gebruiken om de verkoper duidelijk te maken wat je wel wilt kopen. Kijk maar eens:

我不想买这个,我想买那个
wǒ bù xiǎng mǎi zhège, wǒ xiǎng mǎi nàge
Ik wil deze niet kopen, (maar) ik wil die kopen.

我不想这个
wǒ bù xiǎng zhìge
ik wil dit niet

Vraagzin

Als je dit (link naar artikel 6) artikel al gelezen hebt weet je al hoe je een vraagzin maakt. Als je in het chinees een vraag wilt stellen hoef je alleen maar een vraagpartikel aan het einde van de zin te plakken, zonder de zinsvolgorde te veranderen. Het standaard vraagpartikel in het Chinees is: 吗 ma (neutrale toon).

Bijvoorbeeld:
de vraag Eet ik vandaag soep? is in het Chinees: wǒ (ik) jīntiān (vandaag) chī (eet) tāng (soep) ma?

Dit kunnen we ook weer combineren met alles wat we hierboven hebben geleerd. Je kunt bijvoorbeeld in het Chinees vragen of iemand fruit wilt eten, of je kunt vragen of iemand iets wil kopen. Je hoeft alleen maar het onderwerp te veranderen in jij en het vraagwoord 吗 aan het einde van de zin te plakken.

Bijvoorbeeld:
你想吃饺子吗?
nǐ xiǎng chī jiǎozi ma?
Wil je dumplings eten?
(letterlijk: jij – willen – eten – dumplings – ?)

你想买水果吗?
nǐ xiǎng mǎi shuǐguǒ ma?
Wil je fruit kopen?
(letterlijk: jij – willen – kopen – fruit – ?)

Woordenlijst

Wat heb je allemaal geleerd in dit artikel? Naast het woord voor ik wil in het Chinees hebben we heel veel nieuwe woorden geleerd. Hier heb je een overzichtje van alle nieuwe woorden in dit artikel. 

想 xiǎng willen (ww)
米饭 mǐfàn rijst
水果 shuǐguǒ fruit
饺子 jiǎozi Chinese dumpling
肉 ròu vlees
买 mǎi kopen (ww)
这个 zhège deze
那个 nàgè die
不 bù niet
香菜 xiāngcài koriander

 

 

Je-Eerste-Chinese-Zinnen

Chinese Zinnen Maken voor Beginners

Chinese Zinnen Maken voor Beginners

哇!你会说中文吗? Wow! Spreek je Mandarijn? Dit is een zin die je veel Chinezen zult horen uitspreken als je ze onverwacht antwoord geeft in het Mandarijn. Hoewel er steeds meer buitenlanders zijn die Mandarijn kunnen spreken, zul je met name in de meer rurale gebieden een verbaasde reactie en een glimlach krijgen wanneer je jezelf verstaanbaar kunt maken in het Chinees. In dit artikel krijg je meer kennis over de Chinese zinsopbouw en bereid je je vocabulaire verder uit waardoor je al een degelijke conversatie kunt beginnen. 

Zinsbouw in het Mandarijn

In principe heeft het Mandarijn een standaard zinsopbouw waarmee je zinnen kunt maken. Je zult zien dat zolang je deze structuur aanhoudt en de woorden verandert, je een nieuwe zin kunt maken in diezelfde structuur. Op het eerste gezicht lijkt dit ingewikkeld, maar het is eigenlijk gewoon een handigheidje. Je kunt in vrij simpele bewoordingen duidelijk maken wat je wilt. De crux is dus consistentie. Het Mandarijn heeft geen lastige vervoegingen, verleden tijdsvormen en onregelmatige werkwoorden. Het lastigste blijft de uitspraak en het kunnen lezen van karakters. Als je dit eenmaal in je mars hebt met een dosis aan vocabulaire, moet jij eens kijken hoe snel je vooruit gaat.

Zinnen in de tegenwoordige tijd

Net als het Nederlands, hanteert het Chinees dezelfde basis opbouw voor een zin. Namelijk: Onderwerp – werkwoord – lijdend voorwerp. Daar hoef je niet zo over na te denken dus. Het onderwerp heeft geen lastige uitgang, het werkwoord verandert niet van vorm en het lijdend voorwerp blijft ook hetzelfde. Kijk maar eens: 

我 吃 米饭
Wǒ chī mǐfàn
Ik eet rijst.

她 看 电视
Tā kàn diànshì
Zij kijkt televisie.

Zoals je ziet is het maken van een zin in het Chinees dus heel makkelijk. Het fijne van Chinese werkwoorden is namelijk dat ze niet hoeven te worden vervoegd. Je zult dus niet te maken hebben met verschillende uitgangen en enkelvoud of meervoudsvormen. Ook voor het aangeven van de verleden tijd of de tegenwoordige tijd verandert het werkwoord niet. In het Chinees moet je de tijd dus afleiden uit de context.

Zinnen in de verleden en toekomende tijd

Ook als een zin in de verleden of toekomende tijd staat, verandert de opbouw van de zin niet. De tijdsvorm blijft gewoon op dezelfde plek staan. Dit kan in het begin wat verwarrend zijn voor ons als Nederlanders. Voor ons is het uitdrukken van een tijd in de zin heel belangrijk. In het Chinees moet je dit echter loslaten. Je kunt de tijd niet ontdekken aan de vorm van het werkwoord. Je moet de tijd ontdekken uit de context.

我 昨天 喝 茶
Wǒ zuótiān hē chá
Ik gisteren drinken thee
Ik dronk thee gisteren

我们 明天 喝 啤酒
Wǒmen míngtiān hē píjiǔ
Morgen drinken we bier

Zinnen met tijdsaspect

Als we de zin uitbreiden met een tijdsaspect, bijvoorbeeld ‘vandaag’ krijgt de tijdsvorm een plaats achter het onderwerp. De rest van de zin blijft gewoon hetzelfde. Praesent tempor, urna a fringilla vulputate, nisl mauris tincidunt urna, a fringilla velit nunc at lacus. Phasellus mattis tortor mauris, in luctus lacus euismod sed. Sed ut bibendum diam. Nunc sit amet tincidunt nisl. Quisque vestibulum metus sem, et commodo purus consectetur non. 

我 今天 吃 米饭
Wǒ jīntiān chī mǐfàn
Ik vandaag eten rijst
‘Ik eet vandaag rijst.’

他 今天 吃 水果
Tā jīntiān chī shuǐguǒ
Hij vandaag eten fruit
‘Hij eet vandaag fruit.’

我们 现在 吃 苹果
Wǒmen xiànzài chī píngguǒ
Wij nu eten appels
‘Wij eten nu appels.’

Zoals je ziet, verandert de vorm van het werkwoord niet als we het onderwerp naar de derde persoon ‘hij’, of eerste persoon meervoud ‘wij’ veranderen. Dat geldt ook voor 你们 nǐmen ‘jullie’ en 他们 tāmen ‘zij’. Praesent tempor, urna a fringilla vulputate, nisl mauris tincidunt urna, a fringilla velit nunc at lacus. Phasellus mattis tortor mauris, in luctus lacus euismod sed. Sed ut bibendum diam. Nunc sit amet tincidunt nisl. Quisque vestibulum metus sem, et commodo purus consectetur non. 

Vraagzinnen

Wat gebeurt er nou als we een vraag stellen? Dat is het fijne van het Mandarijn, bijna niets! De zinsvolgorde blijft gewoon hetzelfde, je hoeft alleen een vraagwoord toe te voegen aan het einde van de zin, namelijk: 吗 ma. Kijk maar eens: Praesent tempor, urna a fringilla vulputate, nisl mauris tincidunt urna, a fringilla velit nunc at lacus. Phasellus mattis tortor mauris, in luctus lacus euismod sed. Sed ut bibendum diam. Nunc sit amet tincidunt nisl. Quisque vestibulum metus sem, et commodo purus consectetur non. 

你 今天 买 东西 吗?
Nǐ jīntiān mǎi dōngxī ma
Jij vandaag kopen dingen vraag
‘Ga je dingen kopen vandaag?’

Als je aan iemand wil vragen of hij uit Nederland komt, verander je het onderwerp en gebruik je 吗 achteraan de zin.

你 是 荷兰人 吗?
Nǐ shì hélán rén ma?
Jij zijn Nederlander vraagwoord
‘Ben jij Nederlander?’.

Als je antwoordt, laat je de zin grotendeels hetzelfde.

我 是 荷兰人
Wǒ shì hélán rén
Ik zijn Nederlander
‘Ik ben Nederlander.’

Ontkennende zinnen

Het Mandarijn kent twee veelgebruikte bijwoorden om een zin ontkennend te maken. De eerste is 不 bu niet. In het Nederlands komt het woord niet in een eenvoudige zin achter het werkwoord. Ik ga niet, ik wil niet, ik kan niet. Dit is even omschakelen in het Mandarijn. Hier komt het bijwoord namelijk altijd voor het werkwoord.  我不去 wǒ bu qù,我不要 wǒ bu yào,我不会 wǒ bù huì Ik ga niet, ik wil niet, ik kan niet. Stel iemand vraagt aan jou of je een Amerikaan bent, hoe antwoord je dan dat je dat niet bent? 

美国人 吗?
shì měiguó rén ma?
Ben jij Amerikaan?

美国人。
bu shi měiguó rén.
Ik ben geen Amerikaan.

不 bu ‘niet’ verschijnt hier als bijwoord bij het werkwoord 是 shi (zijn), wat samen dus 不是 bu shi ‘niet zijn’ wordt. 不 gaat ook samen met andere werkwoorden. Bijvoorbeeld: 不吃 en 不喝 bù chī bù hē

肉。
bu chī ròu.
Ik niet eten vlees
‘Ik eet geen vlees.’

啤酒。
bu píjiǔ.
Hij niet drinken bier
’Hij drinkt geen bier.’

Het andere veelgebruikte ontkennende bijwoord is 没 méi ‘niet hebben’. Dit bijwoord zul je vaak zien in combinatie met het werkwoord 有 yǒu ‘hebben’ of ‘er zijn’. Als je deze twee woorden samenvoegt krijg je dus 没有 méiyǒu en betekent ‘niet hebben’. Praesent tempor, urna a fringilla vulputate, nisl mauris tincidunt urna, a fringilla velit nunc at lacus. Phasellus mattis tortor mauris, in luctus lacus euismod sed. Sed ut bibendum diam. Nunc sit amet tincidunt nisl. 

他们 没有 电视。
Tāmen méiyǒu diànshì.
Zij niet hebben televisie
‘Zij hebben geen televisie.’

In China vind je in bijna iedere winkelstraat wel een fruit- of groenteboer. Wat is er nou lekkerder dan op een snikhete zomerdag even een stukje fruit te scoren? Je loopt naar binnen en ziet dat het schap met appels leeg is. Hoe vraag je aan een medewerker of er nog appels zijn?

你们 苹果 吗?

Nǐmen yǒu píngguǒ ma?

Jullie hebben appel vraag

‘Hebben jullie appels?’

Met name later op de dag zou het goed kunnen dat de appels inderdaad zijn uitverkocht en je er geen meer kunt kopen. De medewerker kan in dat geval op deze manier antwoorden:

对不起, 我们 没有 苹果。

Duìbùqǐ, wǒmen méiyǒu píngguǒ.

Sorry wij niet hebben appel

‘Sorry, we hebben geen appels.

Bezit

Een volgende stap om een zin uit te breiden is door bezit aan te geven. Dit doet het Mandarijn met het woordje 的,een equivalent van het Engelse ”s’. Laten we eenvoudig beginnen.

我 的 电脑

Wǒ de diànnǎo

Ik bez. computer

‘Mijn computer.’

你 的 老师

Nǐ de lǎoshī

Jij bez. docent

‘Jouw docent(e).’

 

Om bezit aan te geven doe je dus in principe hetzelfde als je een zin maakt in het Nederlands. Hetgeen dat wordt bezit komt achter 的 en de bezitter komt ervoor. In spreektaal laat je 的 vaak weg na een persoonlijk voornaamwoord en wanneer je over familieleden praat. Kijk maar eens naar onderstaande verschillen.

我 爸爸 妈妈

Wǒ bàba māmā

Ik vader moeder

‘Mijn vader en moeder.’

Normaal gesproken zou je zeggen: 我的爸爸妈妈, maar dat is in spreektaal dus niet nodig.

Als het niet over jezelf gaat, maar over de familieleden van een kennis, vriend of klasgenoot, gebeurt hetzelfde.

他 姐姐

Tā jiějiě

Hij zusje

‘Zijn zusje.’

In plaats van 他的姐姐 te zeggen, wat overigens niet fout is, laat je 的 weg en blijft de betekenis hetzelfde.

Maatwoorden

Het Mandarijn maakt veelvuldig gebruik van maatwoorden om hoeveelheden aan te geven. In het Nederlands doen we dat ook, alleen is dit niet heel gebruikelijk meer. Wanneer hoor je iemand nog zeggen: ‘Ik wil graag drie stuks appels’? We laten het maatwoord in het Nederlands gewoon lekker weg.

In het Mandarijn bestaat er gelukkig een gemakkelijke formule om aantallen aan te geven.

Getal – maatwoord – zelfstandig naamwoord (object)

Niet om je af te schrikken, maar het Mandarijn heeft heel veel maatwoorden. Gelukkig bestaat er een algemeen maatwoord dat in bijna alle gevallen te gebruiken is, namelijk 个 ge. Dit zouden we in het Nederlands vertalen als ‘stuk(s)’. Als je het even niet meer weet, is dit een woord om altijd op terug te vallen. De Chinezen doen het vaak zelf ook. Vergelijk onderstaande zinnen eens met elkaar.

我们 买 一 个 鱼

Wǒmen mǎi yi ge yú

Wij kopen één stuks vis

‘We kopen een vis.’

我 买 三 个 苹果

Wǒ mǎi sān ge píngguǒ

Ik kopen drie stuks appels

‘Ik koop drie appels.’

Zoals je ziet kun je de aantallen ‘stuks’ veranderen en blijft het maatwoord hetzelfde. Of je nou één, twee, tien of twintig appels wil kopen, zet je dit gewoon voor het maatwoord en krijg je de hoeveelheid waar je om vraagt.

Let op: twee stuks is er een om te onthouden en nooit meer te vergeten.

Hoewel we 二 èr ’twee’ als rangtelwoord kunnen gebruiken, kan dit niet om aantallen aan te geven. Dan gebruiken de Chinezen namelijk 两 liǎng ‘twee’.

我 有 两 本 书

Wǒ yǒu liǎng běn shū

Ik heb twee paar boeken

‘Ik heb twee boeken’.

Let op: Net als iedere taal heeft het Mandarijn ook uitzonderingen. Het maatwoord voor 书 shū ‘boek’ is 本 běn. Dit is een ook een paartje om goed te onthouden. Het gebruik van 个 ge als maatwoord voor boeken is niet heel gebruikelijk.

Wat gebeurt er als je het maatwoord en de hoeveelheid weglaat? Dan is het dus niet meer duidelijk om hoeveel stuks het gaat.

他们 有 猫

Tāmen yǒu māo

Zij hebben kat

‘Zij hebben een kat’ of ‘Zij hebben katten’.

Hoewel er grammaticaal niks mis is met deze zin, is het niet op te maken hoeveel katten de buren hebben. Ja, ze hebben katten, maar hoeveel dan? Hebben ze er maar liefst vijf? Dan ziet je zin er zo uit:

他们 有 五 只 猫

Tāmen yǒu wǔ zhi māo

Zij hebben vijf stuks katten

‘Zij hebben vijf katten.’

Het maatwoord voor dieren is over het algemeen het toonloze 只 zhi. Een Chinees zal je echter ook prima begrijpen als je 个 gebruikt. Hebben de buren ook nog een hond? Gebruik dan het woord 狗 gǒu ‘hond’. Let wel op: net als in het Nederlands is dit een gangbaar scheldwoord in het Chinees. Gebruik dus vooral een maatwoord!

Aanwijzen

Bij het leren van een taal, ongeacht welke, begin je eigenlijk zoals je ooit begonnen bent met Nederlands. Dingen aanwijzen en deze benoemen. Dit is een uitstekende manier om je vocabulaire te oefenen en hoeveel huiselijke of dingen daarbuiten je kunt benoemen. Je zult zien dat het ook in het Mandarijn vrij logisch in elkaar zit.

zhè ‘Deze/dit’

‘Die/dat’

Herinner je je het maatwoord 个 nog? Aangezien deze zoveel andere maatwoorden kan vervangen, kun je eigenlijk al heel veel zeggen. Je plakt 个  gewoon achter de twee aanwijzende voornaamwoorden, wijst iets of iemand aan (let op: wijzen is niet altijd even beleefd) en maakt zo duidelijk wie of wat je bedoelt.

杯子

Zhè bēizi
Dit MW beker

‘Deze beker’

杯子 (杯子)?

Zhè bēizi shì shéi de (bēizi)?

Dit MW beker zijn wie bez. beker

‘Van wie is deze beker?’

杯子 (杯子)。

bēizi shì de (bēizi).

Dat MW beker zijn ik bez. beker

‘Dat is mijn beker’.

Aangezien het uit de context al duidelijk is om welk boek het gaat, hoef je achter het bezittelijk voornaamwoord 的 het object niet nogmaals te herhalen.

Tot slot

In deze les heb je een vleugje meegekregen van hoe je zinnen maakt in het Mandarijn. Dit is de basis en vanuit hier kun je uitbouwen. Het lijkt lastig, maar als je stapje voor stapje je zinnen langer maakt, zul je de logica van de Chinese zinsopbouw gaan zien en kun je je deze eigen maken. De sleutel voor succes is herhaling en proberen. Oefen de zinnen in deze les en vervang de woorden in die zinnen met andere woorden die je hebt geleerd. In onderstaand schema zie je alle woorden die deze les zijn langskomen nog eens op een rijtje.

Overzicht geleerde woorden

Karakters Pinyin Betekenis
爸爸 bàba vader (papa)
杯子 bēizi beker
(不) 是 (bu) shì (niet) zijn
chá thee
chī eten
de bezittelijk voornaamwoord
电脑 diànnǎo computer
电视 diànshì televisie
电影 diànyǐng film
东西 dōngxī ding
对不起 duìbùqǐ sorry
ge maatwoord
gǒu hond
汉语 hànyǔ Mandarijn
drinken
今天 jīntiān vandaag
kàn kijken
老师 lǎoshī docent(e)
ma vraagwoord
妈妈 māmā moeder (mama)
mǎi kopen
māo kat
美国 měiguó Verenigde Staten
没有 méiyǒu niet hebben
米饭 mǐfàn rijst
明天 míngtiān morgen
die/dat
苹果 píngguǒ appel
shū boek
水果 shuǐguǒ fruit
现在 xiànzài nu
zhè deze
昨天 zuótiān gisteren